Instytucja Kultury Województwa Małopolskiego
Instytucja Kultury Województwa Małopolskiego
 

II DNI KULTURY ROMSKIEJ

W dniach 20 – 22 listopada Instytut Europa Karpat zaprasza na kolejną odsłonę spotkań z kulturą karpackich sąsiadów. Tym razem przyjrzymy się tematom związanym z kulturą romską. Wzorem poprzednich edycji cyklu, wydarzenie otworzy dwudniowy przegląd filmowy, połączony z refleksją nad ważnymi dla tej kultury kwestiami, a zakończy muzyczna podróż z cygańskim taborem, czyli koncert Teresy Mirgi i zespołu Kałe Bała.


22 listopada, godz. 19.00 Koncert Teresa Mirga & Kałe Bała sala im. R. Sichrawy Teresa Mirga Cygańska poetka, pieśniarka, gitarzystka, kompozytorka, założycielka i liderka cygańskiego zespołu Kałe Bała (Czarne Włosy). Urodziła się i dorastała na polskim Spiszu, w cygańskiej osadzie w Czarnej Górze, gdzie mieszka do dziś. Obok utworów autorskich Teresa Mirga wykonuje także pieśni należące do tradycji muzycznej Bergitka Roma. Twórcze poszukiwania Teresy Mirgi, sięganie do różnych stylów i repertuarów oraz głęboko zakorzeniona świadomość własnej tradycji muzycznej, pozwoliły na stworzenie własnego oryginalnego stylu, w którym istotne miejsce zajmuje poezja i muzyka religijna. Swoją twórczość prezentuje podczas solowych występów oraz wspólnie z zespołem Kałe Bała, który założyła w 1992 roku. Poezja Teresy Mirgi została wydana w trzech tomikach wierszy: Soske kawka? (1992), Pieśni z Czarnej Góry (1999) oraz Wiersze i pieśni (2006), z zespołem Kałe Bała nagrała kilka płyt, nagrywała m.in. dla Polskiego Radia i Telewizji. Kałe Bała W pierwszych latach istnienia zespołu ważną inspiracją dla artystów był styl muzyczny, reprezentowany przez cygański zespół z Węgier Kalyi Jag. Teresę Mirgę zainteresowały nie tylko wykonywane przez grupę utwory, interesujące aranżacje i nietypowe instrumentarium (dzban i drewniane łyżki), ale także idea nowych opracowań muzycznych tradycyjnych pieśni cygańskich. Wszystko to stało się dla zespołu i niej samej impulsem do poszukiwań w obrębie własnego, tradycyjnego repertuaru i rozwijania na gruncie lokalnym idei zapoczątkowanej kilkanaście lat wcześniej przez zespół Kalyi Jag. Obok utworów własnych Teresy Mirgi i melodii Cyganów węgierskich, zespół wykonuje także pieśni należące do tradycji muzycznej Cyganów na Słowacji i Bałkanach oraz stare pieśni (purane gila) Cyganów Karpackich w tradycyjnych i w zupełnie nowych opracowaniach. Przywołując najstarsze i zapomniane już melodie, za pomocą których Cyganie wyrażali niegdyś swe najgłębsze uczucia, muzycy Kałe Bała ożywiają magiczny świat Cyganów Karpackich, z jego pasją, radościami, smutkami i nostalgią. Podczas swojej kilkunastoletniej działalności zespół Kałe Bała wydał kilka płyt: - „Pieśni wielkopostne i żałobne” - „Od Bałkan do Karpat” - „Kaj Treder Romałe” (Dokąd wędrujecie Cyganie) - „Niewiele nam trzeba: pieśni z Czarnej Góry” - „Ćori som me” (Jestem bieda) Zespół znalazł się ponadto na trzech płytowych składankach, wydanych przez Polskie Radio: - „Romowie” - „Mniejszości Narodowe cz. II” - „Rozstaje 2000. Festiwal Muzyki Tradycyjnej” Kałe Bała brał udział w licznych festiwalach oraz konkursach, m.in.: - Festiwal Muzyki Dawnej w Starym Sączu - Międzynarodowe Spotkania Zespołów Cygańskich „Romane Dyvesa” w Gorzowie Wielkopolskim - Mikołajki Folkowe w Lublinie - Małopolski Konkurs Muzyki Tradycyjnej „Rozstaje” w Krakowie - Przegląd Dorobku Artystycznego Mniejszości Narodowych „Wspólnota w Kulturze” Zespół koncertował także za granicą (Szwecja, Niemcy, Wielka Brytania) oraz dokonał licznych nagrań dla Polskiego Radia i Telewizji. My Cyganie… Przegląd filmowy sala im. Z. Rysiówny 20 listopada, godz. 19.00 Papusza Polska 2013, 131’, biograficzny/dramat reżyseria: Joanna Kos-Krauze, Krzysztof Krauze Rok 1910. Do romskiego taboru Dionizego Wajsa (Zbigniew Waleryś) dołącza poeta i wydawca Jerzy Ficowski (Antoni Pawlicki). Pośród Romów poznaje Bronisławę "Papuszę" (Jowita Budnik), odkrywając jej poetycki talent. Udaje mu się namówić kobietę do spisania swoich wierszy, które sam tłumaczy na język polski, doprowadzając do ich wydania. 21 listopada, godz. 19.00 Diabły, Diabły Polska 1991, 81’, psychologiczny reżyseria: Dorota Kędzierzawska Spokój małego, sennego miasteczka, zamieszkanego przez ludzi, których życie wypełniają rodzina, dom, praca, szkoła, kościół, zakłóca przyjazd cygańskiego taboru. Cyganie niepokoją, ale też budzą ciekawość. System wartości i przyzwyczajenia mieszkańców miasteczka są zupełnie inne od życia cygańskiego - pełnego radości, spontanicznego, otwartego i tajemniczego zarazem. Szczególne wrażenie przybysze wywierają na małej, trzynastoletniej bohaterce filmu. Wkrótce bardzo mocno się do nich przywiąże, a szczególne miejsce w jej duszy zajmie cygański chłopiec… Wprowadzenie – Karol Szafraniec Po seansach zapraszamy na cygański akcent kulinarny Bilety do nabycia od 30 października w kasie MCK SOKÓŁ (ul. Długosza 3) - czynnej w dni powszednie w godzinach 8:00-21:00, w soboty i niedziele w godzinach 12:00-21:00. Projekcje – 1 zł Koncert – 10 zł
 
 
Instytut Europa Karpat · ul. Narutowicza 9a · 33-300 Nowy Sącz
tel. (018) 443 43 07 · fax. (018) 442 39 06 · email: instytut@europakarpat.pl
© Instytut Europa Karpat